Mija 80 lat od pamiętnego Września 1939 roku. Kolejny raz wspominamy tragiczną rocznicę wybuchu drugiej wojny światowej. Choć w cyklicznym formacie, to uroczystości patriotyczne na terenie Powiatu Szydłowieckiego z każdym rokiem przybierają odmienny charakter. Z biegiem lat, odchodzą bowiem świadkowie i uczestnicy zmagań wojny obronnej Polski. Wówczas zdeterminowani, obdarzeni honorem i gotowi by odpowiedzieć na zbrojny atak w obronie zagrożonej Ojczyzny.

Dziś, nie sposób rozpamiętywać o skali poniesionych strat. O rozmiarze cierpień i powojennego rozgoryczenia, który niósł za sobą „aliancki pokój”. Wciąż aktualnym przesłaniem, które winniśmy przekazywać w sztafecie pokoleń, jest wezwanie: „Nigdy więcej wojny!” Słowa Papieża-Polaka, który w młodości doświadczył utraty bliskich, radykalnego zagrożenia i totalitarnej przemocy, w dalszym rozwinięciu postulują do zachęty: „to pokój, musi kierować losami narodów i całej ludzkości”.

W potyczce pod Barakiem 8 września 1939 r. swoje życie w obronie Ojczyzny poświęciło 136 żołnierzy Wojska Polskiego i Korpusu Ochrony Pogranicza. Zostali pochowani na szydłowieckim cmentarzu. W większości zidentyfikowani. Znani z imienia i nazwiska. W tajemnicy pozostawili swoje młodzieńcze ideały czasów pokolenia Kolumbów i nadzieje wiązane z odradzającą się II Rzeczpospolitą.

Apel Poległych, rozbrzmiewający w sobotni wieczór na kwaterach wojennych szydłowieckiego cmentarza rozpoczął tegoroczne uroczystości upamiętniające 80 rocznicę bitwy pod Barakiem w Powiecie Szydłowieckim.

POLEGLI NA POLU CHWAŁY! STAŃCIE DO APELU!

Wieczorem, 7 września, przywołano żołnierzy Wojska Polskiego, Korpusu Ochrony Pogranicza, funkcjonariuszy Straży Granicznej i Policji Państwowej, a także osoby cywilne poległe w walce i zamordowane przez okupanta oraz ofiary zbrodni komunistycznych. Z historycznego miejsca, jakim są kwatery wojenne cmentarza parafialnego w Szydłowcu, zostali wezwani komendą: „STAŃCIE DO APELU! żołnierze wszystkich formacji bojowych, którzy zginęli na froncie walki o Polskę, broniąc Ojczyzny przed hitlerowskim i sowieckim okupantem: żołnierze Armii „Prusy”, Armii Pomorze, Poznań, Modlin, Łódź, Warszawa, Kraków Karpaty, Samodzielnych Grup Operacyjnych „Narew” i „Polesie” oraz synowie i córki ziemi szydłowieckiej, którzy toczyli śmiertelną walkę o wolność narodu oraz o godność i honor Ojczyzny.

Modlitwę za poległych odmówili: kapelan Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej ks. komandor porucznik Ryszard Preuus i dziekan dekanatu szydłowieckiego ks. Marek Kucharski. Uroczystość przygotowała społeczność Zespołu Szkół im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Szydłowcu w asyście kompanii reprezentacyjnej Straży Granicznej, która na zakończenie oddała salwę honorową, a trębacz orkiestry SG odegrał sygnał „Śpij Kolego”.

8 WRZEŚNIA

Główne uroczystości odbyły się nazajutrz 8 września. Rozpoczęła je msza św. w intencji Ojczyzny odprawiona w kościele pod wezwaniem św. Zygmunta w Szydłowcu z udziałem pocztów sztandarowych, w asyście Kompanii Honorowaej Straży Granicznej i z towarzyszeniem Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej. Eucharystię koncelebrowali ks. płk SG Zbigniew Kępa z Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego i ks. kmdr por. Ryszard Preuss, kapelan Nadwiślańskiego Oddziału SG.

Następnie uroczystości kontynuowano z ceremoniałem wojskowym przy pomniku „Żołnierzy Września 1939” w Baraku k. Szydłowca. W imieniu organizatorów uroczystości, okoliczności bitwy pod Barakiem przybliżył zebranym starosta szydłowiecki Włodzimierz Górlicki.

Walcząca we wrześniu 1939 roku, w rejonie Końskich i Szydłowca w 1939 roku, 36 Dywizja Piechoty rezerwowa, zmobilizowana była w ostatnich dniach sierpnia 1939 roku z jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza i Wojska Polskiego. Będący w walce od 6 września żołnierze, znali już trud walki i długich nocnych przemarszów. Wycofując się na rozkaz w rejon na wschód od szosy Kielce-Kraków, żołnierze napotkali stające im na drodze do wykonania rozkazu pododdziały 2 Dywizji Lekkiej Wermachtu.

8 września – dokładnie 80 lat temu, do lasu, na skraju którego odbywają się dzisiejsze uroczystości, około godziny 14. dotarły zasadnicze siły 36 Dywizji Piechoty. Dowódca 163. pułku piechoty ppłk Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski, po uzyskaniu informacji o odcięciu sztabu od głównych sił dywizji, przejął dowodzenie nad 36 Dywizją Piechoty. Realizując zamiar przebicia się w kierunku Iłży, około godziny 16. rozpoczęto uderzenie na przemieszczające się szosą Skarżysko – Szydłowiec zmotoryzowane pododdziały niemieckie. Rozpoczął się zacięty bój, który trwał kilka godzin. Niemcy stawiali twardo opór. Straty po obu stronach były wysokie. Dopiero wejście do bitwy 165 pułku piechoty sprawiło, że oddziały wroga wycofały się w kierunku Skarżyska i Szydłowca. Po zmierzchu droga na wschód była wolna. W bitwie pod Barakiem zginęło 136 żołnierzy Wojska Polskiego i Korpusu Ochrony Pogranicza (…) Stoimy dziś przed pomnikiem Bohaterów Września 1939 roku – kontynuował starosta – aby wspólnie oddać hołd tym, którzy stanęli na drodze niemieckim okupantom, poświęcając swoje życie w obronie Ojczyzny. Cześć ich pamięci, Chwała Bohaterom!

O tym, że pamięć o wydarzeniach z 1939 roku powinna być zawsze żywa, mówił zastępca komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej płk SG Dariusz Lutyński. – To wy młodzi ludzie, uczniowie, musicie już dziś zadbać o to, by wasi następcy dochowali wierności historii. Musicie przechowywać tę wiedze i tradycję dla następnych pokoleń.

Jak co roku przybyliśmy tutaj, aby uczcić pamięć poległych zapalając znicze i składając kwiaty na ich symbolicznej mogile Uroczystości takie jak ta, organizowane jak co roku na ziemi szydłowieckiej są najlepszym dowodem na to, że kultywowanie tradycji związanej z historią naszego narodu nie zaginęła – podkreślił przedstawiciel NwO Straży Granicznej.

Głos także zabrał Prezes Zarządu Stowarzyszenia Weteranów Polich Formacji Granicznych Waldemar Bocheński przyblizając sylwetkę formacji Korpusu Ochrony Pogranicza oraz przyznał w imieniu Zarządu Stowarzyszenia medale za zasługi w popularyzowaniu tradycji ochrony polskich granic Włodzimierzowi Górlickiemu, Marii Małgorzacie Michajłow i Markowi Sokołowskiego oraz odznaczył sztandar Zespołu Szkół im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Szydłowcu. Ordynariat Polowy zaś, w 100 rorcznicę ustanowienia Biskupstwa Polowego w Polsce wyróznił medalem Włodzimierza Górlickiego i Marka Sokołowskiego w dowód uznania i wdzięczności za pomoc i zaangażowanie w realizacji misji duszpasterstwa wojskowego.

Coroczny udział w obchodach upamiętniających wrześniową rocznicę bitwy pod Barakiem przedstawicieli dowództwa Straży Granicznej oraz oprawa uroczystości w postaci Kompani Reprezentacyjnej i Orkiestry Reprezentacyjnej SG jest motywowany świadomością bycia przez tę służbę spadkobiercami tradycji polskich formacji granicznych. Do grona osób identyfikujących się ze lokalnym świętem należą przedstawiciele środowisk kombatanckich – Armii Krajowej, Związku Kombatantów i Osób Represjonowanych, Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych. Kultywujący tradycję polskiego oręża – Stowarzyszenie Ułanów im. Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego mjr. Hubala, Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznych Batalion Tomaszów. Budującym jest udział młodzieży szkolnej i przedstawicieli samorządu.

Wyjątkowy charakter organizowanych przez Powiat Szydłowiecki, Gminę Szydłowiec i Nadwiślański Oddział Straży Granicznej uroczystości, podkreśla fakt objęcia obchodów patronatem Biskupa Polowego Wojska Polskiego i Komendanta Głównego Straży Granicznej.

foto i video: Nasz Szydłowiec

info: szydlowiecpowiat.pl