Szacunek to poważanie, poszanowanie, uznanie dla kogoś. Każdy człowiek chce być szanowany. Chce i ma do tego prawo. Nie zawsze o tym pamiętamy, ale godność, czyli prawo każdego do szacunku gwarantują nam ważne polskie i europejskie dokumenty: Powszechna deklaracja praw człowieka (1948), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (1997), Kodeks cywilny i Kodeks karny oraz Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (2007).

Kiedy mówimy czy piszemy, powinniśmy więc wszystkich ludzi (rozmówców, słuchaczy, czytelników) traktować podmiotowo – szanować ich niepowtarzalność, indywidualność, prawo do własnych przekonań i wartości, do własnych poglądów, postaw, decyzji, własnego sposobu myślenia, prawo do zmiany zdania.

Nie mamy prawa do dyskryminowania drugiego człowieka, ośmieszania go lub wykluczania.

Właśnie skończyła się kampania wyborcza. Gdzieniegdzie czeka nas jednak jeszcze druga tura wyborów, więc kandydaci będą nadal przekonywać, zachwalać siebie, namawiać do oddania na nich głosu, będą mówić i pisać o swoich konkurentach.
Wybory samorządowe rozpoczęły maraton wyborczy. W przyszłym roku czekają nas kolejne, do Sejmu i Senatu oraz do Europarlamentu i w końcu, w roku 2020 – wybierzemy kolejnego prezydenta.

Kampania to czas, kiedy szczególnie ważny jest szacunek, szacunek dla siebie, szacunek dla swoich potencjalnych wyborców ale także szacunek dla kontrkandydatów.

Myślę, że wszyscy ewentualni kandydaci powinni pamiętać o kilku sprawach:

  1. O sposobie zwracania się do innych! Czy mówimy: starosto czy panie starosto, panie Kowalski czy panie burmistrzu, pośle Kowalski czy panie pośle, pani Marysiu czy pani Mario? Polecam te drugie formy: panie starosto, panie burmistrzu, panie pośle, pani Mario. To one pokazują nasz szacunek do rozmówcy lub osoby, o której piszemy!
  2. O prawdzie! To, co mówimy, piszemy powinno być zgodne z prawdą, nawet, jeżeli dotyczy konkurencji. Są takie dwie ważne zasady: Mów to, o czym jesteś przekonany, że jest prawdą! Mów to, do stwierdzenia czego masz dostateczne podstawy! Jeśli nie jestem czegoś pewien, jeśli ktoś coś mi tam szepnął, ale tego nie sprawdziłem, to może lepiej przemilczę…
  3. O uczciwości! Przedstawiajmy rzeczywistość niezależnie od swoich poglądów, rzetelnie relacjonując różne punkty widzenia.
  4. O etyce! Unikajmy słów nieetycznych, czyli np.: wyrazów nacechowanych emocjonalnie – konował, dureń, głupek; nazw zwierząt i czynności z nimi związanych, nazw przedmiotów – świnia, baran, pijawka; zdychać, żreć; pustak.
  5. O szacunku! Szacunek do wyborcy (czytelnika, słuchacza) to nie tylko to, co mówimy/ piszemy, ale także to, jak to robimy. Zwracajmy uwagę na formę, na to, że w języku polskim mamy litery z „ogonkami” (ą, ę) i „kreseczkami” (ł), na to, że mamy coś takiego jak przecinek i on ma swoje miejsce w zdaniu – nie jest dobrze, jak przecinków jest za mało, ale nie jest też dobrze, jak jest ich za dużo. Teksty wyborcze (plakaty, ulotki, wpisy w mediach społecznościowych) to jednak nie szybkie SMS-y. Poświęćmy im trochę czasu, zadbajmy o ich estetykę.

Pamiętajmy, że kiedyś trzeba będzie stanąć przed lustrem i spojrzeć sobie w oczy. I zachować szacunek dla siebie. (Dobrze by też było, żeby nasi wyborcy, znajomi, sąsiedzi, współmieszkańcy szanowali nas także po wyborach, prawda?!). Kampania wyborcza to walka, ale niech będzie to walka uczciwa, walka na propozycje, merytoryczne argumenty nie na kłamstwa, szkalowanie i oczernianie! Pamiętajmy o tym w ciągu najbliższych miesięcy!

Pamiętajmy także, że wymienione tu zasady dotyczą wszystkich, nie tylko kandydatów na radnych, posłów czy senatorów… Dotyczą każdego z nas, każdego „szarego” człowieka! Szanujmy się!

Alicja Gałczyńska

Do grona felietonistów naszego działu „LIFESTYLE Nasz Szydłowiec” dołączyła Pani Alicja Gałczyńska, językoznawca, profesor na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach, wykłada na dziennikarstwie. Mieszkanka Szydłowca. Interesuje się problemami współczesnego języka polskiego i grzecznością językową.

Tematyka, którą będzie poruszała w swoich artykułach będzie dotyczyła JĘZYKA POLSKIEGO – jak mówić, jak pisać, do kogo mówić po imieniu, a do kogo nie, dlaczego „po nazwisku to po pysku”, co złego jest w wulgaryzmach, co zrobić z agresją językową, hejtem i mową nienawiści, dlaczego wypowiedzi parlamentarzystów to dzisiaj często mowa nieparlamentarna, co modnego mamy dzisiaj w języku itp. Drugi pomysł to GRZECZNOŚĆ (nie tylko językowa) – jak się zachować w zależności od sytuacji, jak się ubrać, jak grzecznie zwrócić komuś uwagę albo się z kimś nie zgodzić, jakie zmiany zaszły w polskich obyczajach grzecznościowych po roku 1989 itp.