W grudniu 2024 do kościoła św. Zygmunta w Szydłowcu po renowacji wrócił ołtarz św. Rocha, a dziś 18 lutego 2025 roku również po renowacji powrócił ołtarz św. Stanisława.
Kaplica północna, ufundowana przez Mikołaja Szydłowieckiego, poświęcona jest św. Stanisławowi ze Szczepanowa. Ma sklepienie z rzeźbionymi wspornikami.
Nad wejściem znajdują się insygnia władzy biskupiej, a po obu stronach wejścia malowidła ścienne przedstawiają dwóch aniołów. Jeden z nich trzyma tarczę z napisem „HIC PATER ORA PRO NOBIS” („ten ojciec modli się za nas”). Drugi anioł ma wypisane na tarczy: „StANISLAUS PAtRONUS REGNI POLONIAE” („Stanisław patronem Królestwa Polskiego”).
Na ścianach przy sklepieniu i na ościeżach okien umieszczono graffiti wykonane grafitem lub brunatną glinką. W ten sposób upamiętnili swoje imiona rzemieślnicy, którzy tu pracowali na początku XVI wieku: szklarz Joachim Kurek oraz Osiński i Chojecki.
Dwa kolejne napisy według Danuty Słomińskiej-Paprockiej odnoszą się do zmarłych w latach 60. i 70. Pawła dzwonnika i Wojciecha księdza. „Hic errat Paulus pinda nacione campanator” świadczy przypuszczalnie o tym, że przezwisko Pinda było dziedziczone przez Pawła dzwonnika. Z osobą księdza Wojciecha wiąże się namalowany na ścianie pleciony sznur zakończony chwastami, co oznacza przynależność do stanu duchownego. Potwierdza to przypuszczenie napis: „Hic errat Abertus De Szchidlowiecz AD 1563”.
Na ołtarzu ustawiono rzeźbę św. Stanisława wskrzeszającego Piotrowina, którego rzeźbione popiersie znajduje się u stóp świętego. Piotrowin ubrany jest w strój szlachecki, ma podgoloną czuprynę, ręce skrzyżowane na piersiach. Wznosi oczy ku górze, ma rozmodlony wyraz twarzy.
Pomysł zbudowania kaplicy poświęconej temu właśnie świętemu powstał zapewne dlatego, że św. Stanisław był patronem Stanisława Szydłowieckiego, kasztelana żarnowskiego, rawskiego, burgrabiego, marszałka dworu Kazimierza Jagiellończyka, żyjącego w latach 1401–1493/4, ojca Jakuba, Mikołaja i Krzysztofa.
Stanisław ze Szczepanowa był synem Wielisława ze Szczepanowa i Bogny. Urodził się w trzydziestym roku ich małżeństwa, a więc między 1030 a 1035 rokiem. Według Długosza urodził się 26 lipca 1030 roku. Rodzice przeznaczyli go do stanu duchownego. Chodził do szkół klasztornych i katedralnych w kraju i za granicą w Paryżu lub Leodium (Liege). Został wyświęcony na kapłana przez biskupa Lamberta Sułę. Dość wcześnie został kanonikiem. Zasłynął jako kaznodzieja i misjonarz ludowy. Współpracował z biskupem Lambertem, a po jego śmierci w 1070 został biskupem krakowskim. Był dobrodziejem wdów, sierot i ubogich. Na jakim tle doszło do konfliktu między nim a Bolesławem Śmiałym – nie wiadomo.
Nie są znane okoliczności śmierci Stanisława. Zgodnie z tradycją uważa się, że biskup zginął 8 maja 1079 roku, w czasie odprawiania mszy świętej w kościele św. Michała na Skałce w Krakowie i że tam został pochowany. Czy zabił go osobiście sam król, czy jego słudzy – nie wiadomo. Współczesne badania ujawniły na jego czaszce ślady od uderzenia mieczem, prawdopodobnie od tyłu, z zaskoczenia. Biskup Stanisław ze Szczepanowa został kanonizowany w Asyżu 8 września 1253 roku.
Relikwie św. Stanisława znajdują się w katedrze wawelskiej.
Info i foto: Parafia św. Zygmunta w Szydłowcu
Odnowiony ołtarz św. Rocha powrócił do kościoła św. Zygmunta